Prawie każdy z nas ma przynajmniej raz w życiu pojedyncze wykwity trądzikowe. Choroba dotyka głównie nastolatki w okresie dojrzewania i młodych ludzi oraz osoby w dojrzałym wieku. Na powstanie trądziku mają wpływ nie tylko wahania hormonalne, ale również stres, niewłaściwa pielęgnacja, zła dieta oraz zanieczyszczenia środowiska. To choroba wieloczynnikowa.
Bywa, że po latach trądzik przechodzi sam, ale pozostawia spustoszenia na skórze: trwałe blizny i przebarwienia, będące efektem przewlekłych stanów zapalnych. Dlatego trądzik trzeba leczyć, gdy tylko pojawią się objawy. Wtedy leczenie trądziku nie obciąża tak bardzo organizmu. Im później, tym bardziej rośnie ryzyko powikłań. Trądzik to także przewlekły stres związany z mało atrakcyjnym wyglądem, co rzutuje na gorsze relacje z otoczeniem. Osoby z trądzikiem są postrzegane jako nieśmiałe, zaniedbane, zamknięte w sobie.
Jak rozwija się trądzik?
Trądzik pospolity rozwija się w środowisku zwiększonej produkcji łoju. Towarzyszy temu nadmierne rogowacenie w obrębie ujść gruczołów łojowych i przerost gruczołów w wyniku gromadzenia się w nich sebum, które jest doskonałą pożywką dla bakterii Propionibacterium acnes. W okolicy gruczołów łojowych tworzy się stan zapalny. W efekcie powstają zaskórniki (otwarte i zamknięte), grudki i krostki. Skuteczne leczenie trądziku to działanie na wszystkie jego przyczyny.
Trądzik rozwija się często na podłożu skóry zmienionej z powodu innych patologii organizmu, np. zaburzeń hormonalnych (choroby tarczycy, zespół policystycznych jajników), alergii czy atopii. Holistyczne podejście i równoległe leczenie chorób współistniejących daje najlepsze i długofalowe wyniki. Jeżeli nie odnajdziemy przyczyny trądziku, to leczenie schematami nie ma sensu – mówi dr Ewa Rudnicka, dermatolog z Warszawy.
Leczenie trądziku zależne od postaci choroby
Trądzik o małym nasileniu leczy się zewnętrznie. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego i wytyczne europejskie wskazują, że lekami pierwszego rzutu są miejscowe retinoidy (pochodne witaminy A) w skojarzeniu z nadtlenkiem benzoilu, który hamuje lekooporność i działa na różne przyczyny trądziku. W bardziej zaawansowanych stanach stosuje się leczenie antybiotykami zewnętrznymi (erytromycyną i klindamycyną), także w połączeniu z tretynoiną, octanem cynku lub nadlenkiem benzoilu oraz kwasem azaleinowym – mówi dr Rudnicka. Leki działają złuszczająco, przeciwzaskórnikowo, przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie oraz przeciwłojotokowo. Nie stosuje się antybiotyków jako jedynego leku, bo zwiększa to możliwość powstania lekooporności bakterii i ogranicza możliwości dalszej terapii.
W postaciach średnio nasilonych trądziku do terapii zewnętrznej (adapalenem, tlenkiem benzoilu, kwasem azaleinowym) dołącza się antybiotyk doustny z grupy tetracyklin lub makrolidów – dodaje dr Rudnicka.
Ciężki trądzik
Jeśli antybiotyk nie poradzi sobie z trądzikiem, pozostaje izotretynoina – pochodna witaminy A stosowana doustnie w ciężkich postaciach trądziku grudkowo-krostkowego czy ropowiczego oraz średnio nasilonej chorobie u osób, u których wcześniejsze leczenie było nieskuteczne lub gdy choroba źle wpływa na psychikę. To jedyny lek hamujący łojotok i działający na wszystkie przyczyny choroby. Aby był skuteczny, musi być stosowany nawet przez kilkanaście miesięcy. Wymaga codziennych wyrzeczeń, dlatego przed podjęciem terapii pacjent powinien znać szczegóły związane z przyjmowaniem leku.
Leczenie bywa nieskuteczne, jeśli zakończyło się zbyt wcześnie. Leczymy do momentu osiągnięcia dawki terapeutycznej, czyli 120 mg leku na 1 kg masy ciała. Dawka dobowa zależy od masy ciała, tolerancji leczenia, wyników badań kontrolnych, ewentualnych działań niepożądanych (np. wysychanie i pękanie czerwieni wargowej, krwawienie z nosa, suchość skóry i spojówek oczu). Trądzik może nawrócić na skutek zaburzeń hormonalnych lub przyjmowania niektórych leków – mówi dr Rudnicka.
U około 70 procent pacjentów leczonych izotretynoiną trądzik całkowicie ustępuje. Dla podtrzymania efektów przez dwa lata stosuje się miejscowo retinoidy lub retinoid z nadlentkiem benzoilu.
Holistyczna terapia trądziku
Tak jak złożony i wieloczynnikowy jest proces powstawania trądziku, tak komplementarne jest leczenie w naszej Klinice. Jesteśmy gotowi sprostać każdemu wyzwaniu, jakie niesie ta choroba. Począwszy od leczenia aktywnej, zapalnej fazy trądziku, po łagodzenie i usuwanie jej skutków w postaci blizn czy przebarwień pozapalnych. Tworzę terapie, mając na uwadze ogólny dobrostan pacjenta, stan zdrowia i potrzeby jego skóry. Liczy się dogłębny wywiad, rozpisanie zbilansowanej diety i uzupełnienie ewentualnych niedoborów za pomocą suplementów diety z Wellclinic – mówi Brygida Kasperowicz, Kosmetolog Klasy Master. Podstawą terapii Sentiq Skin jest laseroterapia. Wiązka lasera wnika odpowiednio głęboko w skórę i podgrzewa tkanki, co termicznie uszkadza gruczoły łojowe, niszczy bakterie wywołujące trądzik oraz hamuje produkcję sebum. Dobieramy też delikatne kosmetyki ze składnikami, które nie podrażniają skóry, tylko uszczelniają barierę hydro-lipidową skóry, stanowiącą ochronę przed szkodliwymi czynnikami.
Wpływ diety na trądzik
Niektóre populacje nie miały kiedyś trądziku: kanadyjscy Inuici, południowoafrykańscy Zulusi, japońscy mieszkańcy Okinawy, Aché z Paragwaju i mieszkańcy wysp Kitavan z Papui-Nowej Gwinei. Choroba pojawiła się z chwilą przejścia na dietę zachodnią, w tym przetworzoną żywność, nabiał i rafinowany cukier.
Najlepiej udokumentowane jest dziś znaczenie spożywania mleka i produktów o wysokim indeksie glikemicznym (IG). Związek między spożyciem mleka a trądzikiem ustalił Adebamowo w 2005 r., badając ponad 47 tys. pacjentek z tą chorobą. Z kolei w 2020 r. Hilary Baldwin i Jerry Tan wskazali, że trądzik zmniejsza spożywanie kwasów tłuszczowych omega-3 oraz diety o niskim IG.
W 2022 r. Bartosz Pałdyna z zespołem stwierdzili w piśmie Pediatria i Medycyna Rodzinna, że choć dziś nie ma podstaw do stworzenia jednoznacznych zaleceń dla pacjentów, to istnieją dowody na to, że spożywanie posiłków o niskim IG, z ograniczeniem spożycia nabiału, słodyczy, tłuszczów nasyconych i soli, a ze zwiększeniem podaży kwasów omega-3, może korzystnie wpływać na przebieg trądziku i jego leczenie.
Mikrobiota jelitowa a trądzik
Wykazano, że metabolity wytwarzane przez zaburzoną mikrobiotę jelitową wpływają na mikrobiom skóry, stan skóry i powstawanie trądziku. Probiotyki dają nadzieję na redukcję zmian trądzikowych, ale nadal są przedmiotem badań. Najważniejszymi minerałami wspomagającymi terapię trądziku są cynk i selen. Cynk działa bakteriostatycznie, zmniejsza produkcję cytokin zapalnych, ma właściwości antyoksydacyjne. Selen reguluje produkcję łoju i ma właściwości przeciwzapalne. Stosuje się go razem z witaminą E i cynkiem ze względu na ich właściwości przeciwutleniające.
Skuteczne leczenie trądziku wymaga kompleksowego podejścia
Leczenie trądziku wymaga czasu, konsekwencji i indywidualnego podejścia. Im wcześniej zostanie rozpoczęta terapia, tym większa szansa na opanowanie zmian zapalnych oraz ograniczenie ryzyka powstania trwałych blizn potrądzikowych i przebarwień. Najlepsze efekty przynosi połączenie właściwie dobranej farmakoterapii, nowoczesnych zabiegów dermatologicznych i kosmetologicznych, odpowiedniej pielęgnacji oraz wsparcia organizmu poprzez zdrową dietę i eliminację czynników nasilających chorobę. Holistyczne podejście pozwala nie tylko skuteczniej kontrolować trądzik, ale również poprawić kondycję skóry i zmniejszyć ryzyko nawrotów.
