Zaskórniki – czym są, jak powstają i jak je usuwać?

Kilka czarnych kropek na nosie czy brodzie może wydawać się niewielkim problemem. Z czasem jednak mogą stać się bardziej widoczne, a skóra może wyglądać na nierówną i mniej gładką. Warto więc zająć się nimi odpowiednio wcześnie, zanim problem zacznie się nasilać.

Dobrze dobrana pielęgnacja może pomóc ograniczyć powstawanie nowych zmian i poprawić wygląd skóry. Ważne jest jednak, żeby najpierw wiedzieć, z jakim rodzajem zaskórników mamy do czynienia.

Czym są zaskórniki?

Zaskórniki to niezapalne zmiany skórne powstające w wyniku zablokowania ujść mieszków włosowych przez nadmiar sebum oraz zrogowaciałe komórki naskórka. Najczęściej pojawiają się na nosie, czole i brodzie, czyli w tzw. strefie T, ale mogą występować również na policzkach, plecach czy klatce piersiowej. Zaskórniki często występują u osób z cerą tłustą lub mieszaną i mogą być jednym z objawów trądziku pospolitego.

Wyróżnia się zaskórniki otwarte i zaskórniki zamknięte. Zaskórniki otwarte mają postać charakterystycznych ciemnych punktów. Ich ciemne zabarwienie nie wynika z obecności brudu, lecz z utleniania się sebum i keratyny znajdujących się w ujściu mieszka włosowego. Zaskórniki zamknięte są natomiast niewielkimi, jasnymi lub cielistymi grudkami, które pozostają pod powierzchnią skóry.

Do powstawania zaskórników przyczyniają się przede wszystkim nadmierna produkcja sebum, zaburzenia procesu złuszczania naskórka, skłonność do rogowacenia ujść mieszków włosowych oraz niewłaściwie dobrana pielęgnacja skóry. Zmiany mogą z czasem przekształcać się w stan zapalny i towarzyszyć aktywnemu trądzikowi. W przypadku nasilonych zmian mogą pojawiać się również pryszcze.

Podstawą profilaktyki jest regularne i delikatne oczyszczanie skóry oraz stosowanie kosmetyków odpowiednich do jej rodzaju. W pielęgnacji skóry ze skłonnością do zaskórników wykorzystuje się między innymi preparaty wspierające prawidłowe złuszczanie naskórka. Pomocne mogą być również profesjonalne zabiegi oczyszczające, takie jak mikrodermabrazja.

Rodzaje zaskórników

Wyróżnia się przede wszystkim dwa podstawowe rodzaje zaskórników.

Zaskórniki otwarte, potocznie określane jako wągry, mają widoczne ujście na powierzchni skóry. Charakterystyczne ciemne zabarwienie nie jest związane z zabrudzeniem skóry. Powstaje przede wszystkim w wyniku utleniania składników znajdujących się w zaczopowanym mieszku włosowym.

Zaskórniki zamknięte mają postać niewielkich, białych lub cielistych grudek. Ich ujście pozostaje zamknięte, dlatego zawartość mieszka nie ma bezpośredniego kontaktu z powietrzem. Tego rodzaju zmiany mogą z czasem ulegać stanom zapalnym.

Przyczyny powstawania zaskórników

Jednym z najważniejszych czynników sprzyjających powstawaniu zaskórników jest nadmierna produkcja sebum. Problem może występować między innymi przy łojotoku, kiedy gruczoły łojowe produkują zbyt dużą ilość łoju.

Znaczenie ma również nieprawidłowe złuszczanie naskórka. Nadmiar martwych komórek może łączyć się z sebum i prowadzić do powstawania zatyczek w ujściach mieszków włosowych.

Na pojawianie się zaskórników wpływają także zmiany hormonalne, nieprawidłowo dobrana pielęgnacja oraz stosowanie kosmetyków, które mogą sprzyjać zatykaniu porów. U części osób problem nasila się w okresie dojrzewania lub w związku ze zmianami hormonalnymi występującymi w trakcie cyklu menstruacyjnego.

Gdzie najczęściej pojawiają się zaskórniki?

Zaskórniki najczęściej występują w tak zwanej strefie T, obejmującej czoło, nos i brodę. W tych obszarach znajduje się szczególnie dużo gruczołów łojowych.

Zmiany mogą pojawiać się również na policzkach, plecach, klatce piersiowej czy ramionach. Ich lokalizacja i nasilenie zależą między innymi od rodzaju skóry, aktywności gruczołów łojowych oraz sposobu pielęgnacji.

Typowymi objawami są nierówna struktura skóry, widoczne czarne lub białe punkty oraz rozszerzone pory. Zaskórniki mogą również zwiększać podatność skóry na powstawanie zmian zapalnych.

Zaskórniki a trądzik

Same zaskórniki są zmianami niezapalnymi, jednak mogą stanowić jeden z elementów obrazu trądziku pospolitego. W przypadku zablokowania ujścia mieszka włosowego może dojść do rozwoju stanu zapalnego i powstania grudek, krost lub pryszczy.

Dlatego przy skłonności do zaskórników warto obserwować skórę i odpowiednio wcześnie reagować na pojawiające się zmiany.

Jak zapobiegać powstawaniu zaskórników?

Podstawą profilaktyki jest właściwa i regularna pielęgnacja skóry. Należy dokładnie oczyszczać twarz z makijażu, sebum i zanieczyszczeń, jednocześnie unikając nadmiernego przesuszania skóry.

Warto wybierać kosmetyki odpowiednie do rodzaju cery i zwracać uwagę na ich skład. Pomocne mogą być odpowiednio dobrane aktywne składniki kosmetyczne, które wspierają pielęgnację skóry skłonnej do zatykania porów.

W pielęgnacji mogą znaleźć zastosowanie również składniki regulujące proces złuszczania naskórka. Jednym z nich jest retinol, stosowany w odpowiednio dobranym stężeniu i częstotliwości.

Istotne jest również unikanie agresywnego oczyszczania oraz częstego mechanicznego usuwania zmian. Zbyt intensywne pocieranie skóry może prowadzić do podrażnienia i nasilenia problemu.

Jak usunąć zaskórniki?

Sposób postępowania zależy od rodzaju zmian, ich liczby oraz kondycji skóry. W przypadku pojedynczych zaskórników podstawą może być odpowiednio dobrana pielęgnacja domowa.

Przy większym nasileniu problemu można rozważyć profesjonalne zabiegi oczyszczające i złuszczające. Jedną z metod jest mikrodermabrazja, która polega na mechanicznym złuszczaniu powierzchownych warstw naskórka.

W niektórych przypadkach specjalista może również zalecić odpowiednio dobraną terapię dermatologiczną. W zależności od potrzeb skóry wykorzystywane są między innymi preparaty zawierające retinoidy lub kwasy.

Przy określonych wskazaniach stosowane są również zabiegi wykorzystujące laseroterapię. Dobór metody powinien uwzględniać rodzaj zmian oraz indywidualne potrzeby skóry.

Czy można wyciskać zaskórniki?

Samodzielne wyciskanie zaskórników nie jest dobrym sposobem na ich usuwanie. Nieumiejętne oczyszczanie może prowadzić do podrażnienia skóry, mikrourazów oraz nasilenia stanu zapalnego.

W przypadku licznych lub nawracających zmian bezpieczniejszym rozwiązaniem jest konsultacja ze specjalistą, który oceni stan skóry i dobierze odpowiednie postępowanie.

Zaskórniki są częstym problemem skóry, szczególnie w przypadku cery tłustej i mieszanej. Regularne oczyszczanie, właściwie dobrana pielęgnacja oraz odpowiednie zabiegi pozwalają ograniczyć ich powstawanie i poprawić wygląd skóry. Jeśli zmiany są liczne, nawracają lub zaczynają przekształcać się w stany zapalne, warto skonsultować sposób postępowania ze specjalistą.

Co zrobić, gdy zaskórniki zaczynają się nasilać?

Zaskórniki to często dopiero początek. Jeśli na skórze zaczynają pojawiać się grudki, krosty i stany zapalne, problem przestaje być wyłącznie kwestią wyglądu. Nasilające się zmiany mogą pozostawiać po sobie przebarwienia, nierówności, a nawet blizny potrądzikowe, które zostają na skórze znacznie dłużej niż sam trądzik.

Jeśli zaskórnikom towarzyszą stany zapalne, grudki, krosty lub inne zmiany trądzikowe, warto rozważyć profesjonalną terapię. W Wellclinic stosowane jest laserowe leczenie aktywnego trądziku. Terapia może wspierać redukcję stanów zapalnych i ograniczenie nadmiernej aktywności gruczołów łojowych. W zależności od kondycji skóry postępowanie może obejmować również pracę nad bliznami potrądzikowymi.

Jeśli zaskórnikom towarzyszą nasilone stany zapalne, grudki, krosty lub inne zmiany trądzikowe, podczas konsultacji możesz sprawdzić, jakie postępowanie będzie odpowiednie w Twoim przypadku. Zabiegi wykonujemy w naszych klinikach w Warszawie, Gdańsku i Krakowie.

Źródła:

1. American Academy of Dermatology „Acne: Overview”
   https://www.aad.org/public/diseases/acne/really-acne/overview
2. American Academy of Dermatology „Acne: Diagnosis and treatment”
   https://www.aad.org/public/diseases/acne/derm-treat/treat
3. NICE „Acne vulgaris: management (NG198)”
   https://www.nice.org.uk/guidance/NG198
4. PubMed „Guidelines of care for the management of acne vulgaris”
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26897386/
5. DermNet „What causes acne?”
   https://dermnetnz.org/topics/what-causes-acne
6. DermNet „Lasers, lights, and acne”
   https://dermnetnz.org/topics/lasers-lights-and-acne

Katarzyna Pawłowska – dziennikarka specjalizująca się w tematach zdrowotnych i lifestyle’owych. Absolwentka Dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim, z pasją tworzy eksperckie treści o zdrowiu, urodzie i longevity (medycyny długowieczności).